Σάββατο 4 Ιουνίου 2011

ΒΙΒΛΙΟ - Πρόσκληση

Η νεοσυσταθείσα λέσχη ανάγνωσης της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Σερρών προσκαλεί τους βιβλιόφιλους ή και βιβλιοπερίεργους αναγνώστες στην πρώτη της συνάντηση τη Δευτέρα 27 Ιουνίου. Το βιβλίο που έχει επιλεγεί για συζήτηση είναι το "Ποιος σκότωσε το σκύλο τα μεσάνυχτα" του Μαρκ Χάντον.

Όσοι ενδιαφέρονται μπορούν ν΄ αφήσουν το μήνυμά τους. (λεπτομέρειες για τον τόπο και το χρόνο συνάντησης θα ανακοινωθούν)


Λίγα λόγια για το βιβλίο από το συγγραφέα Θεόδωρο Γρηγοριάδη:
Το μυθιστόρημα Mark Haddon είναι η αφήγηση του Κρίστοφερ, ενός παιδιού 15 ετών με αυτισμό που πηγαίνει σε ειδικό σχολείο. Ο Κρίστοφερ ζει με τον πατέρα του στο Σουίντον, μια μικρή πόλη στην Αγγλία, και είναι σαϊνι στα μαθηματικά και τη φυσική. Του αρέσει να φτιάχνει χάρτες και σχεδιαγράμματα, λατρεύει τα αστυνομικά μυθιστορήματα και το κόκκινο χρώμα. Απεχθάνεται το κίτρινο και το καφέ, δεν αντέχει να τον αγγίζουν και δεν μπορεί να πει ψέματα.
Ξέρει όλα τα κράτη και τις πρωτεύουσες του κόσμου και πολύ λίγα για τους ανθρώπους και τα αισθήματα των άλλων. Δεν καταλαβαίνει γιατί οι άνθρωποι χρησιμοποιούν μεταφορές ή γιατί λένε ψέματα. Οι ξένοι, ο θόρυβος και οι άγνωστες καταστάσεις τον φοβίζουν και είναι περίεργα ψύχραιμος για πράγματα όπως η ασθένεια και ο θάνατος. Δύο χρόνια νωρίτερα, όταν ήξερε ότι η μητέρα του είχε υποστεί καρδιακή προσβολή, και ήθελε να την επισκεφθεί στο νοσοκομείο επειδή αγαπούσε τα νοσοκομεία, τις στολές και τα μηχανήματα.
Νομίζει ότι η μνήμη του είναι μια ταινία και ότι ο ανθρώπινος εγκεφάλος μοιάζει έναν υπολογιστή. Ο Κρίστοφερ μιλάει απλά, σχεδόν μινιμαλιστικά, χωρίς στολίδια και συναισθηματικές εξάρσεις. Διαμαρτύρεται για το γεγονός ότι τα άλλα παιδιά στο σχολείο με ειδικές ανάγκες φέρονται ανόητα, και γίνεται βίαιος όταν κάποιος προσπαθεί να τον αγγίξει. Όταν ταράζεται βγάζει μουγκρητά ή κρύβει το πρόσωπό του στον τοίχο.
Μια μέρα ο Κρίστοφερ ανακαλύπτει ότι ο σκύλος ενός γείτονα, ο Γουέλινγκτον, έχει θανατωθεί με τσουγκράνα. «Εμένα μου αρέσουν τα σκυλιά. Γιατί πάντα ξέρει τι σκέφτεται ένα σκυλί. Το σκυλί έχει τέσσερις διαθέσεις: χαρούμενο, λυπημένο, θυμωμένο και σκεφτικό. Επίσης τα σκυλιά είναι πιστά και δε λένε ψέματα, γιατί δεν έχουν μιλιά».
Ο Κρίστοφερ, που διαβάζει Σέρλοκ Χόλμς, ταυτίζεται με το διάσημο ντετέκτιβ και αποφασίζει να ερευνήσει το θάνατο του Γουέλινγκτον και να γράψει ένα αστυνομικό μυθιστόρημα σχετικά με τις διαπιστώσεις του. Του αρέσουν τα μυστήρια και οι δολοφονίες επειδή μοιάζουν με γρίφους, και του αρέσει να λύνει παζλ επειδή τον ηρεμούν και τον βάζουν να σκέφτεται για τα πράγματα σαν να είναι μαθηματικές απορίες που χρειάζονται αποδείξεις. Παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις του πατέρα του να μην χώνει την μύτη του αλλού, ο Κρίστοφερ αρχίζει να ερευνά ξεκινώντας από την σκηνή του «εγκλήματος» δηλαδή την γειτονιά. Σύντομα θα ξεκινήσει ένα ταξίδι στο Λονδίνο, μια τρομερή εμπειρία για τον ίδιο και τη ζωή του που εξελίσσεται σε θρίλερ.
Ο Κρίστοφερ αναδεικνύεται σε έναν πολύ ζωντανό και αξέχαστο χαρακτήρα που δεν θέλεις να φύγεις λεπτό από τη ζωή και την σκέψη του. Μερικές στιγμές νομίζεις ότι αλλάζει και ο δικός σου τρόπος που σκέφτεσαι και βλέπεις τους άλλους γύρω σου. Γι αυτό και αγαπήθηκε από αναγνώστες κάθε ηλικίας. Δεν είναι τυχαίο ότι το μυθιστόρημα του Μαρκ Χάντον έχει κερδίσει 18 βραβεία διεθνώς από την στιγμή που εκδόθηκε το 2003 και ετοιμάζεται να γυριστεί ταινία.





ΒΙΒΛΙΟ - Η ήσυχη συνείδηση

Λατινοαμερικάνικη λογοτεχνία: Μάρκες, Μπόρχες, Σάμπατο, Λιόσα, Κορτάσαρ, Φουέντες ...


«Η λογοτεχνία της Λατινικής Αμερικής δεν εξαντλείται στον μαγικό ρεαλισμό», έλεγε προ εβδομάδων σε συνομιλία του με το «Βήμα» ο μεξικανός πεζογράφος Χόρχε Βόλπι. Αυτή η ποικιλομορφία της λατινοαμερικάνικης λογοτεχνίας αποτυπώνεται στο πρόσφατο τεύχος (25) του περιοδικού (δε)κατα.. Η λογοτεχνία των χωρών της Λατινικής Αμερικής σίγουρα δεν εξαντλείται στους μυθιστοριογράφους Χούλιο Κορτάσαρ, Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, Κάρλος Φουέντες και Μάριο Βάργκας Λιόσα της περίφημης «γενιάς της έκρηξης» ούτε και στους διάσημους Πάμπλο Νερούδα, Χόρχε Λουίς Μπόρχες και Ερνέστο Σάμπατο.
Η ανθολόγηση των (δε)κάτων, σε επιμέλεια των ποιητών και μεταφραστών ισπανόφωνης λογοτεχνίας Γιώργου Ρούβαλη και Ρήγα Καππάτου, σκοπό της είχε, όπως είπε στο «Βήμα» ο Γιώργος Ρούβαλης, να «παρουσιάσει σημαντικούς λατινοαμερικάνους λογοτέχνες που δεν είναι πολύ γνωστοί το ελληνικό κοινό, αποτυπώνοντας την εικόνα της ποιητικής και πεζογραφικής παραγωγής σε όσο το δυνατόν περισσότερες χώρες της Λατινικής Αμερικής».

ΚAΡΛΟΣ ΦΟΥΕΝΤΕΣ  Η ήσυχη συνείδηση  μετ.: Αμαλία Ρούβαλη εκδ.Τυπωθήτω



  Μεξικανός και πολίτης του κόσμου, επιφανής εκπρόσωπος της λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας μεταπολεμικά και ταξινομημένος -μάλλον σχηματικά- στον μαγικό ρεαλισμό, ο 83χρονος σήμερα πολυγραφότατος και πάντα ανατρεπτικός Κάρλος Φουέντες (ας θυμηθούμε το μαχητικό του κείμενο κατά του προέδρου Μπους το 2004) χαρακτηρίζει τον εαυτό του γεννημένο συγγραφέα, καθώς το γράψιμο γι’ αυτόν είναι ανάγκη και απόλαυση, σαν το φαγητό, τον έρωτα, τη ζωή την ίδια. Από τα είκοσί του δημοσιεύει κείμενα όλων των ειδών, ορίζοντας τη λογοτεχνία ως φαντασία και γλώσσα, σταθερός στην αριστερή γραμμή που χάραξε στα νιάτα του, όταν έτρεχε στην Κούβα για να υπερασπιστεί την επανάσταση και τον φίλο του Φιντέλ Κάστρο.
Την ίδια εκείνη εποχή είχε αρχίσει να δημοσιεύει τη σπουδαία τριλογία του της επανάστασης, ξεκινώντας ανάποδα, από τον τρίτο τόμο προς τον πρώτο, όπως μας λέει και στην εισαγωγή της «Ησυχης συνείδησης» η Αμαλία Ρούβαλη. Στα ελληνικά, θα τη διαβάσουμε λοιπόν από την αρχή προς το τέλος, αφού πάνε πάνω από δέκα χρόνια που εκδόθηκε ο «Θάνατος του Αρτέμιο Κρους» (εκδ. Αγρα), κρατάμε τώρα στα χέρια μας την ενδιάμεση «Ησυχη συνείδηση» και κρατάμε την υπόσχεση πως σύντομα θα κυκλοφορήσει και η «Καθαρότερη περιοχή».
Γόνος οικογενείας διπλωματών και διπλωμάτης ο ίδιος, ο Φουέντες αρχίζει στα τριάντα του χρόνια τη μυθιστοριογραφική του σταδιοδρομία από το θεμελιακό εθνικό τραύμα του Μεξικού, την επανάσταση του Βίγια και του Ζαπάτα που έμεινε στη μέση - και σήμερα τη συνεχίζουν με τον δικό τους τρόπο οι Ζαπατίστας. Ξεκινά με τις απώτερες συνέπειές της στη δεκαετία του ’40, πίσω στην πρώτη μετεπαναστατική περίοδο στην «Ησυχη συνείδηση» για να καταλήξει στο «Θάνατο του Αρτέμιο Κρους» στα επαναστατικά χρόνια καθαυτά. Σε σχήμα κύκλου, η «Ησυχη συνείδηση» ξεκινά τη στιγμή που ο γόνος καλής οικογένειας Χάιμε Σεμπάγιος επανέρχεται στον ίσιο δρόμο. Μετά από μια ταραγμένη εφηβεία, έμπλεη πνευματικών αναζητήσεων, εισέρχεται ως άντρας-κατακτητής στον πατρογονικό οίκο. Τελετή μετάβασης, η δολοφονία του αγαπημένου γατιού της θείας-μητέρας του, που του συντρίβει το κρανίο με μια πέτρα.
Αναδρομική λοιπόν η αφήγηση, από τη σκοπιά του αστού που εξιστορεί την πορεία προς το πεπρωμένο του, την εκπλήρωση του οποίου πολέμησε ως έφηβος με όσα όπλα διέθετε. Παιδί ενός αδύναμου πατέρα που δεν κατάφερε καν να προστατεύσει τη γυναίκα του από την αδελφή του και τον άντρα της, μεγαλωμένο χωρίς την πραγματική του μάνα από τη θεία για την οποία είναι μαζί ο γιος που δεν μπορούσε να αποκτήσει και, στο πέρασμα του χρόνου, ο άντρας που λαχταρούσε να σφίξει στην αγκαλιά της, ο ευαίσθητος Χάιμε ζει υπό το κράτος της τρομοκρατίας που ασκεί σε όλους ο επιτυχημένος θείος - κραδαίνοντας τις αρχές ενός θρησκόληπτου πουριτανισμού, απαραίτητου βάθρου για την εδραίωση της νεοπαγούς αστικής τάξης. Ευφυής, επιμελής, αναπτύσσει μια σχέση νευρωτική με τον καθολικισμό και ιδιαίτερη με τη μορφή του σταυρωμένου Χριστού: αντιλαμβανόμενος τη βαθιά υποκρισία της οικογένειάς του, πιστεύει ότι μπορεί να άρει τις αμαρτίες τους και μαζί τις αμαρτίες του κόσμου και καταλήγει να αυτομαστιγώνεται στην έρημο που κυκλώνει το Γουαναχουάτο, τον σιτοβολώνα του Μεξικού. Σε μία από τις πιο δυνατές σκηνές του μυθιστορήματος, ο Φουέντες ζωντανεύει τον κάμπο και τα κοράκια, τον βράχο και τ’ αγκάθια, την ταραχή του παιδιού που ζητά απάντηση στους διχασμούς και τις αντιφάσεις του και διαλέγει να χύσει το δικό του αίμα. Τα δύο πρόσωπα που συμβολίζουν τη λαϊκή εξέγερση, ο μεταλλωρύχος Εσεκέλ, που κρύβεται στην αποθήκη τους και τον καταδίδει ο περίφημος θείος, και ο αγρότης συμμαθητής του Λορένσο, δεν τραβούν τον Χάιμε προς την πλευρά της επανάστασης. Η θρησκεία αποδεικνύεται γυμνή. Ο μόνος δρόμος δείχνει να είναι η επιστροφή στην αγία οικογένεια, στο πέτρινο σπίτι από το οποίο κάθε αληθινό συναίσθημα έχει ιδιοτελώς εκδιωχθεί. Κοινωνική άνοδος, φαρισαϊσμός και συναισθηματική ερήμωση: ο Χάιμε διαλέγει τον δρόμο του εν πλήρει επιγνώσει, τη στιγμή ακριβώς που ο απομυθοποιημένος θείος έχει πάψει να του κάνει τη ζωή του μαρτύριο, που ο πατέρας του είναι πια νεκρός και δεν τον γεμίζει τύψεις αλλά ούτε και ντροπή, που διαθέτει πια θεωρητικά ελεύθερη βούληση. Μυθιστόρημα μαθητείας λοιπόν η «Ησυχη συνείδηση» που το τέλος του γίνεται ακόμα πιο πικρό και αφόρητο, καθώς τα αποπνικτικά ήθη της εύθραυστης ακόμα αστικής τάξης έχουν αποτυπωθεί με μια ένταση υπαινικτική, αποπνέοντας μια βία και μαζί μια μιζέρια που παραπέμπει έντονα στον φρανκισμό. Πολιτικό μυθιστόρημα στο οποίο οι αστοί ορίζουν κατά βούληση το αμάρτημα και προχωρούν ακάθεκτοι -και δυστυχείς;- με τη συνείδησή τους ήσυχη και τις ευλογίες της Εκκλησίας.
«Ολη η λογοτεχνία είναι ένας εξορκισμός», λέει ο Φουέντες. Γεννημένος το 1928, μεγαλωμένος στη μεταιχμιακή εποχή που ακολούθησε το τέλος της επανάστασης, ο Φουέντες ίσως με το βιβλίο αυτό ξορκίζει και ένα βαθύτερο φόβο, αυτόν της δικής του αιχμαλωσίας, λόγω κοινωνικής θέσης, στο φρικτό δίχτυ της δύναμης που περιγράφει - ένας καθ’ όλα επιτυχής εξορκισμός. Ενα βιβλίο για τις πληγές, τις δειλίες, τις άτακτες υποχωρήσεις, τις ήττες των ανθρώπων και το βάρος τους στην Ιστορία, που γράφεται καθημερινά και η θηριωδία της είναι πάντα ανθρώπινη, πολύ ανθρώπινη.
πηγή: Καθημερινή

Παρασκευή 3 Ιουνίου 2011

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ - Έτος Βρεττάκου

Oι Επέτειοι κρύβουν μέσα τους κάτι  το τελετουργικό και μυστικιστικό.Η πράξη, το συγκεκριμένο γεγονός παύει να υφίσταται και αίρεται σε σύμβολο. Είναι σα να περπατάς σε ένα δρόμο σκοτεινό ή έστω και υποφωτισμένο και να  συναντάς κάποια φανάρια ή κάποιες φωταγωγημένς περιοχές και στέκεσαι για να φωτιστείς. Έτσι λοιπόν το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ανακήρυξε το έτος 2012 "Έτος Βρεττάκου" , με αφορμή την επέτειο εκατό χρόνων από τη γέννηση του ποιητή. Αρκεί βέβαια αυτά τα επετειακά φανάρια να μην σβήνουν με τη δύναμη του φωτός τους άλλες, μικρότερες φωτεινές πηγές που σίγουρα θα υπάρχουν.


 Το Νικηφόρο Βρεττάκο είχα την τύχη να τον ακούσω στο δημοτικό θέατρο του Πειραιά το 1988 κατά την παρουσίαση του έργου του  "Λειτουργία κάτω από την ακρόπολη": 

Απολιόρκητη όταν πολιορκείσαι και όταν συλλαμβαίνεσαι ασύλληπτη· κι όταν κουστωδίες σε πάνε και σε φέρνουνε στα πραιτώρια·
κι όταν δένεσαι πάνω σε πασσάλους και μαστιγώνεσαι· κι όταν δένεσαι πίσω από άλογα κι άρματα και σέρνεσαι βάφοντας κόκκινη
την οδό προς τον ’δη... Κι όταν ενταφιάζεσαι, δεν μένεις εκεί, παρά μόνο για μια ή για δύο, το πολύ για τέσσερις νύχτες· οπότε "όρθρου βαθεός" γιομίζεις το φως με πίδακες της Ανάστασης!

( Λειτουργία κάτω από την Ακρόπλολη, 4η έκδ. Αθ. 1988, σ.11)

Για τη σύλληψη του έργου "Λειτουργία κάτω από την ακρόπολη" δηλώνει: Θα έπρεπε να σας πω, πριν απ’ όλα, πως αυτό το βιβλίο απασχόλησε πολύ την ψυχή μου και τη σκέψη μου. Η ταραγμένη εποχή της γενιάς μου υπήρξε πολύ μακριά. Ζήσαμε δύσκολες ώρες, αποχτήσαμε τραγικές εμπειρίες, αναζητώντας και παλεύοντας σ’ αυτό τον κόσμο. Ονειρευτήκαμε πολύ για ένα άλλο φως με το οποίο θα καταυγαζόταν η ανθρωπότητα.

Ο σκοπός της "Λειτουργίας κάτω από την ακρόπολη" κατά τον Βρεττάκο είναι: Είμαστε υποχρεωμένοι να διατηρήσουμε την ταυτότητα αυτού του τόπου, όχι από αγωνιστικό εθνικισμό αλλά από πατριωτικό και ανθρώπινο ταυτόχρονα χρέος. Όπως βλέπετε, το πηγαίνω πιο πέρα από το «πατριωτικό». Μιλώ και για το «ανθρωπινό». Το φως δεν χρειάζεται για να επιδειχτούμε αλλά να φωτίσουμε και την ανθρωπότητα στις δύσκολες ώρες της.

Ο Νικηφόρος Βρεττάκος (1912-1991) γεννήθηκε στις Κροκεές της Λακωνίας. Ο λυρισμός και ο ανθρωπισμός του ως ποιητική διάθεση και ποιητικό αποτέλεσμα σφράγισαν το έργο του.

Ὁ πράσινος κῆπος

Ἔχω τρεῖς κόσμους. Μιὰ θάλασσα, ἕναν
οὐρανὸ κι ἕναν πράσινο κῆπο: τὰ μάτια σου.
Θὰ μποροῦσα ἂν τοὺς διάβαινα καὶ τοὺς τρεῖς, νὰ σᾶς ἔλεγα
ποῦ φτάνει ὁ καθένας τους. Ἡ θάλασσα, ξέρω.
Ὁ οὐρανός, ὑποψιάζομαι. Γιὰ τὸν πράσινο κῆπο μου,
μὴ μὲ ρωτήσετε.

Οἱ μουσικοὶ ἀριθμοί

Χωρὶς τὴ μαθηματικὴ τάξη, δὲν στέκει
τίποτε: Οὔτε οὐρανὸς ἔναστρος,
οὔτε ρόδο. Προπαντὸς ἕνα ποίημα.
Κι εὐτυχῶς ὅτι μ᾿ ἔκανε ἡ μοῖρα μου
γνώστη τῶν μουσικῶν ἀριθμῶν,
ὅτι κρέμασε μίαν ἀχτίνα ἐπὶ πλέον
τὸ ἄστρο τῆς ἡμέρας στὴν ὅρασή μου
καὶ κάνοντας τὰ γόνατά μου τραπέζι
ἐργάζομαι, ὡς νά ῾ταν νὰ φτιάξω
ἕναν ἔναστρο οὐρανό, ἢ ἕνα ρόδο.

 Στο ερώτημα τι είναι ποίηση απαντά: Οι διαδικασίες που προηγούνται της ποιητικής έκφρασης κρύβουν και κάποιο μυστήριο θα έλεγα γιατί συντελούνται στα βάθη της ανθρώπινης ψυχής. Εκεί συναντώνται η λογική και το συναίσθημα και γεννούν το άνθος αυτό του λόγου που δεν πεθαίνει ποτέ.





Πέμπτη 2 Ιουνίου 2011

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ - Sarah Kane

PSYCHOSIS 4.48



Tο έργο της Sarah Kane με τον τίτλο Psychosis 4.48 είναι το τελευταίο της λίγο πριν αυτοκτονήσει. Ο τίτλος αναφέρεται στην ώρα κατά τις πρώτες πρωινές ώρες, όταν η Sarah Kane στις περισσότερες περιπτώσεις ξυπνούσε κατά τη διάρκεια της ασθένειάς της:

"Στις 4 και 48
όταν κάνει επιδρομή η κατάθλιψη
εγώ θα κρεμαστώ
στον ήχο της ανάσας του εραστή μου.
Δεν θέλω να πεθάνω
Έχω τόσο αποκαρδιωθεί από το δεδομένο της θνητότητάς μου που έχω
αποφασίσει να αυτοκτονήσω"

Η Sarah Kane έγραφε πάντα γι΄ αυτό που φοβόταν περισσότερο. "Όποιος ισχυρίζεται ότι υπάρχουν πράγματα που δεν μπορούν να παιχτούν πάνω στη σκηνή, υποστηρίζει και το γεγονός ότι δεν μπορείς και να μιλήσεις γι΄ αυτά" είπε κάποτε. Το Psychosis 4.48 περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο έργο πλησιάζει την ιδέα ένας καλλιτέχνης να περιγράφει ακριβώς αυτό που βλέπει κανείς στο μυαλό του και αυτό που αισθάνεται στην καρδιά του. Αν και το συγκεκριμένο έργο γράφτηκε για το θέατρο, εκ πρώτης όψεως δε χαρακτηρίζεται απαραίτητα ως θεατρικό κείμενο.Είναι το πιο θλιβερό της έργο, γιατί μιλάει για κάποιον που δεν μπορεί να βρει την αγάπη. Επιδιώκει η συγγραφέας να δραματοποιήσει τις διάφορες φωνές στο κεφάλι της και να μεταδώσει στο ακροατήριο την αίσθηση της κατάθλιψης. Η συγγραφέας περιγράφει τις εμπειρίες της κατά τη διάρκεια της κατάθλιψης και της νοσοκομειακής της νοσηλείας.

"Είμαι θλιμμένη νιώθω πως το μέλλον είναι ανέλπιδο και
ότι τα πράγματα δεν μπορούν να καλυτερέψουν
Νιώθω πλήξη και δεν ικανοποιούμαι με τίποτα
Απέτυχα πλήρως σαν άνθρωπος
Είμαι ένοχη και τιμωρούμαι
Θέλω να σκοτωθώ
Κάποτε μπορούσα να κλαίω αλλά τώρα είμαι αδάκρυτη
Έχασα το ενδιαφέρον μου για τους ανθρώπους
Δεν μπορώ να παίρνω αποφάσεις
Δεν μπορώ να φάω
Δεν μπορώ να κοιμηθώ
Δεν μπορώ να σκεφτώ
Δεν μπορώ να ξεπεράσω τη μοναξιά μου, το φόβο μου, την αηδία μου..."


Η Sarah Kane (1971-1999)  ήταν η πιο ριζοσπαστική εκπρόσωπος του βρετανικού δράματος της δεκαετίας του ΄90. Στο Μπρίστολ και το Μπέρμπιγχαμ σπούδασε δραματική λογοτεχνία, σε ηλικία 23 ετών προκάλεσε ένα θεατρικό σκάνδαλο με το ντεμπούτο της με το έργο  "Blasted", το οποίο εκθέτει με ανελέητη βαρβαρότητα τον άνθρωπο ως ανεξέλεγκτα βίαιο. Έως το 1999 με τέσσερα άλλα κομμάτια, δείχνει ότι δεν επρόκειτο για σκάνδαλο. Στις πρωινές ώρες της 20ης Φεβρουαρίου 1999 κρεμάστηκε.

Tο έργο της Sarah Kane με τον τίτλο Psychosis 4.48 ανέβηκε στις Σέρρες από το πανεπιστήμιο Frankfurt Γερμανίας στα πλαίσια της 7ης Πανεπιστημιάδας θεάτρου.






Τετάρτη 1 Ιουνίου 2011

ΒΙΒΛΙΟ - Ρέκβιεμ

Ρέκβιεμ είναι η πρώτη λέξη της νεκρώσιμης ακολουθίας των καθολικών: Requiem aeternam dona eis, Domine.(= αιωνία ανάπαυση δώσε τους, Κύριε). 
Ρέκβιεμ είναι και η μουσική σύνθεση της νεκρώσιμης ακολουθίας. 
Ρέκβιεμ είναι και ένα σύντομο μυθιστόρημα του ιταλού συγγραφέα Αντόνιο Ταμπούκι.


Η ιστορία εκτυλίσσεται μέσα στα χρονικά πλαίσια μιας ημέρας, μιας Κυριακής. Η Κυριακή εξάλλου είναι η μέρα της αναπαύσεως, της περισυλλογής, της νοσταλγίας, αλλά και της προσμονής. Μια μέρα που η πραγματικότητα μπερδεύεται με το όνειρο. Ο αφηγητής, το εγώ, όπως παρουσιάζεται στο έργο, είναι ένας Ιταλός που περιφέρεται μέσα στη Λισαβόνα. Κι εκεί συναντά μια σειρά από ζωντανούς και νεκρούς. Σαν ένας άλλος Οδυσσέας παρεισφρύει μέσα στον κόσμο των νεκρών. Εντύπωση προκαλεί η αναφορά μιας σειράς φαγητών που παρελαύνουν κατά διαστήματα στο έργο τονίζοντας και την υλικότητα των νεκρών. Δεν ξέχασαν τις συνήθειές τους, το φαγητό είναι μια απόλαυση μοναδική. Το ερώτημα όμως που δημιουργείται σε μένα είναι το εξής: τι ήθελε τελικά να πετύχει ο αφηγητής - ήρωας συναντώντας τους νεκρούς; Να κλείσει παλιούς λογαριασμούς; Τι τον βασάνιζε τόσο; Ο ήρωας είναι πράγματι μια ανικανοποίητη, ημιτελής προσωπικότητα; Διαταραγμένη ίσως; Και τελικά τι πέτυχε; Γιατί όσοι κατέβηκαν στον Κάτω Κόσμο, όπως μας τους παρουσιαζει η αρχαία λογοτεχνία,  (Οδυσσέας, Ορφέας, Ηρακλής...) είχαν ένα σκοπό, ένα ιδανικό. Αυτό όμως δε φαίνεται στο έργο του Ταμπούκι. Ο ήρωας δε φαίνεται ότι αλλάζει. Συναντά ζωντανά και νεκρά πρόσωπα, που ίσως να είχαν ανάγκη από μια προσευχή, την οποία , όπως αναφέρει ο συγγραφέας, ο πρωταγωνιστής ήξερε να πει με το δικό του τρόπο:μέσα από ένα μυθιστόρημα.


Τρίτη 31 Μαΐου 2011

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ - Η γυναίκα της Πάτρας

Γιώργος Τερτσέτης - απομνημονεύματα Κολοκοτρώνη 

Στρατής Δούκας - η ιστορία ενός αιχμαλώτου 

Γιώργος Χρονάς - η γυναίκα της Πάτρας

 

Τι κοινό υπάρχουν ανάμεσα στους τρεις παραπάνω συγγραφείς και στα έργα τους; Άκουσαν τις ιστορίες από τρίτους, ανθρώπους λαϊκούς κι αγράμματους, και τις κατέγραψαν όσο πιο πιστά μπορούσαν. Επομένως τα όρια ανάμεσα στον ήρωα-πρωταγωνιστή και το συγγραφέα είναι (ή πρέπει να είναι) φανερά,  η μυθοπλασία ακυρώνεται και τη θέση της δίνει στο ρεαλισμό, με αποτέλεσμα ο λόγος να είναι καθημερινός, λιτός, αφρόντιστος. Η λογοτεχνικότητα αντικαθίσταται από την προφορικότητα. Σαν να διαβάζουμε ένα λαϊκό παραμύθι. 

 

Γιώργος Χρονάς: Η Γυναίκα της Πάτρας


Διηγείται μια πόρνη που εκδιδόταν στην Πάτρα και ξεδιπλώνει την ιστορία της. Ένα από τα επίθετα που αποδίδονται στην ελληνική Αφροδίτη είναι και το Πανωραία. Αυτό είναι το όνομα της ηρωίδας αυτού του βιβλίου. Ας ακούσουμε το Γιώργο Χρονά.

Πώς έγινε και γνωρίσατε την Πανωραία;
Πρέπει να ήταν γύρω στο 1984, είχα πάει στην Πάτρα για μια λογοτεχνική βραδιά, κι ένας νέος με πλησίασε και μου είπε ότι υπήρχε μια γυναίκα που μ' ενδιέφερε. Πήγαμε να τη βρούμε την επόμενη μέρα. Ζούσε σ' ένα σπίτι ερειπωμένο.

Ποια ήταν η ηλικία της τότε;
Η ίδια έλεγε ότι ήταν 47, αλλά πρέπει να ήταν τουλάχιστον μια δεκαετία περισσότερο. Αρχικά της έκανα μια σειρά ομιλιών για τη ραδιοφωνική μου εκπομπή «Πρόσωπα».

Στο ραδιόφωνο μίλησε με την ίδια αθυροστομία που μιλάει και στο βιβλίο σας;
Στο ραδιόφωνο, όχι. Όχι μ' αυτό τον τρόπο. Εκείνη η πρώτη μας επαφή ήταν συνέντευξη. Δεν είχα πάει για να μου διηγηθεί τη ζωή της. Αργότερα, άρχισα να την επισκέπτομαι συχνά στην Πάτρα και προθυμοποιήθηκε να μου πει τη ζωή της. Της το είχαν ζητήσει και άλλοι, αλλά μαζί μου κόλλησε.

Βοηθήστε με να καταλάβω πώς ήταν, πώς μιλούσε. Περιγράψτε την...
Όπως ακριβώς είναι η Ελένη Κοκκίδου που παίζει το ρόλο. Και ως προς το ψυχικό μέρος και ως παρουσία. Μου 'λεγε, «μην κοιτάς την κατάστασή μου τώρα. Εγώ είχα τρεις πατρόνες κι έλεγα αυτός θα μπει, αυτός δεν θα μπει. Εγώ ήμουν η Κιμ Νόβακ». Οπότε εγώ έγινα αμέσως ο Ντείβιντ Μπάουι που βρήκε τη Νοβακ σε μια πανσιόν και την επανέφερε στο προσκήνιο...

Κάνατε κάποια επέμβαση στον λόγο της;
Καμία. Μόνο στίξη και ορθογραφία. Είχα το προνόμιο να μου μιλήσει όπως μου μίλησε. Περί τις δώδεκα ώρες συνομιλίας μαζί της. Άρχισα να τις δημοσιεύω σε συνέχειες στην Οδό Πανός, και είχε τόση απήχηση που με σταματούσαν στο δρόμο και μου το λέγανε. Έτσι, το 1989 σταμάτησα τις δημοσιεύσεις και το εξέδωσα σε βιβλίο, το οποίο εξαντλήθηκε σχεδόν αμέσως. Τώρα βρισκόμαστε στην τρίτη οριστική έκδοση.

Δεν απαλείψατε, δεν λειάνατε τίποτα;Όχι. Ο λόγος της είναι αυτός και έχει διασωθεί σε κασέτες ακριβώς όπως στο βιβλίο. Δεν φοβάται, δεν ντρέπεται κανέναν, βγαίνει στο προσκήνιο και τα λέει όλα. Έχοντας συνομιλήσει με πολλά πρόσωπα κατέχω αυτό το μεγάλο προνόμιο να λύνονται μπροστά μου πρόσωπα -το ίδιο έγινε με τη Γιώτα Γιάννα που την ενέταξα στο Μονόπρακτο Σεβάς Χανούμ, με την Καίτη Ντάλη, με την Μπέμπα Μπλανς- τα οποία τα θεωρούμε λαϊκά και φτηνά, αλλά εγώ τα θεωρώ μεγαλειώδη, σαν τη Μάρλεν Ντίντριχ όπως ήταν όταν έκανε τον Γαλάζιο Άγγελο.

Τι το μεγαλειώδες είχε η «Γυναίκα της Πάτρας»;
 Εκτός από τον τίτλο, τον οποίο τον δανείστηκα από τη Γυναίκα της Ζάκυθος του Διονύσιου Σολωμού, είναι δαιμονικό πρόσωπο αλλά ταυτόχρονα μιλάει και για τον Θεό. «Δαιμονικό» με την έννοια του μοναδικού. Ο Χατζιδάκις είπε στον βιβλιοπώλη Ρετζή της Στοάς Χιρς στη Θεσσαλονίκη ότι ήταν το καλύτερο βιβλίο που είχε διαβάσει στη ζωή του. Μου το μετέφερε ο ίδιος ο Ρετζής του οποίου ο γιος, γιατρός που έκανε το αγροτικό του στην Πάτρα, κούραρε την Πανωραία μέχρι τον θάνατο της το 1994-1995.

Πότε την είδατε τελευταία φορά;
Πολύ πριν. Είχα γράψει ότι στη γειτονιά της τη λέγανε «τρελή» και θύμωσε πάρα πολύ. Δεν κατάλαβε ότι εγώ χρησιμοποιούσα τον όρο όπως ο Πλάτων, που λέει ότι για να πεις κάτι μεγάλο, πρέπει να είσαι τρελός, ερωτευμένος ή ποιητής. Εγώ ήθελα να παρουσιάσω τον βίο της με τον τρόπο μου για ένα άλλο κοινό, όχι για τους όμοιούς της. Θύμωσε τόσο πολύ, ότι ο τρόπος μου δεν ήταν ο πρέπων, ότι με είχε εμπιστευτεί, ότι μου είχε πει τη ζωή της, που φοβήθηκα για τη σωματική μου ακεραιότητα κι έτσι αποσύρθηκα.

Είχε συγγενείς;
Κανέναν. Επαίνετο όταν τη γνώρισα. Τη ζούσε η γειτονιά της, όταν σταμάτησε το επάγγελμα. Πέρασαν πολλά λεφτά από τα χέρια της, έλεγε ότι μπορούσε να πουληθεί στον Διάβολο και να 'χει τα πάντα, αλλά ότι εκείνη ανήκε στο Θεό. Λέει για τον Θεό ότι είναι πραότητα κι ότι ενώ είδαμε τον Χριστό, το Άγιο Πνεύμα και τον Θεό δεν τους ξέρουμε. Αυτή που μιλάει έτσι όπως μιλάει, στην ουσία θεολογεί. Όταν τέλειωσα μαζί της έκανα πυρετό, που δεν κάνω ποτέ!

Η πρόταση της Λένας Κιτσοπούλου να το ανεβάσει ήταν έκπληξη για σας;
Ήξερα ότι ήταν ένας λόγος μοναδικός. Κι ότι δύο μεγάλα ταλέντα, όπως είναι η σκηνοθέτις Λένα Κιτσοπούλου, πολύ σοβαρό άτομο στη δουλειά της, και η Ελένη Κοκκίδου συναντιούνται για να κάνουν μια σπουδαία παράσταση. Κι έκαναν μια εκπληκτική παράσταση που νομίζω ότι θα παίζεται για τα επόμενα δέκα χρόνια. Για την Κοκκίδου είναι ο ρόλος της ζωής της! Μια Ελληνίδα Λούλου. Γιατί βέβαια, αλλιώς εκδίδεσαι στην Πάτρα κι αλλιώς στη Βιέννη...


Η Γυναίκα της Πάτρας
θεατρικός μονόλογος



Σκηνοθεσία: Λ. Κιτσοπούλου
Ερμηνεύει: Ελ. Κοκκίδου.
Σκην.-κοστ.: Τ. Σουχορούκωφ.
Φωτ.: Σ. Μπιρμπίλης.


Δευτέρα 30 Μαΐου 2011

ΒΙΒΛΙΟ - Αστυνομική Λογοτεχνία

Είσοδος Κινδύνου


Ο φόνος έγινε. Δεκαέξι συγγραφείς της νεοσύστατης Ελληνικής Λέσχης Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας (ΕΛΣΑΛ) αναλαμβάνουν να τον εξιχνιάσουν. Θα είναι το πρώτο κοινό βιβλίο τους.Το βιβλίο, 600 και πλέον σελίδων, περιλαμβάνει ιστορίες μυστηρίου από 16 Ελληνες συγγραφείς αστυνομικής λογοτεχνίας.

Αν ο Ντάσιελ Χάμετ έβγαλε την αστυνομική λογοτεχνία από τα σαλόνια όπου γηραιές κυρίες έπιναν τσάι και την έδωσε σε αυτούς που είχαν λόγους να την κάνουν, η Ελληνική Λέσχη Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας  έβγαλε όσους έχουν λόγους να γράφουν αστυνομικές ιστορίες από τα σπίτια τους και τους μάζεψε σε μια παρέα που ετοιμάζει με κέφι ενδιαφέροντα πράγματα για όσους αγαπούν το αστυνομικό αφήγημα. 
Οι συλλογές αστυνομικών διηγημάτων, που ξεκίνησαν από πρωτοβουλίες εκδοτών, τους έφεραν κοντά και καλλιέργησαν μια ατμόσφαιρα συλλογικότητας. Η Χρύσα Σπυροπούλου έριξε πέρυσι την ιδέα και ο Γιάννης Ράγκος ενθάρρυνε την υλοποίησή της. Ο ένας έφερε τον άλλον και σήμερα τα μέλη είναι 25, από όλη την Ελλάδα.

«Δεν είμαστε συνδικαλιστική ομάδα. Ο σκοπός μας ήταν να βρισκόμαστε και να περνάμε καλά» λέει ο Τεύκρος Μιχαηλίδης. Γρήγορα, κάπου στο τρίτο ραντεβού, αποφάσισαν να επισημοποιήσουν τη σχέση τους. Εννέα μήνες αργότερα, γεννήθηκε η Ελληνική Λέσχη Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας, με καταστατικό, ιστοσελίδα και σχέδια. Περισσότερο από μισός αιώνας χωρίζει την 82χρονη Αθηνά Κακούρη από τα νεότερα μέλη, τους 28χρονους Βασίλη Δανέλλη και Ανδρέα Μιχαηλίδη, αλλά δηλώνουν όλοι ομόφωνα ότι συνεννοούνται άριστα μεταξύ τους. Συναντιούνται μία φορά τον μήνα, αλλά στο ενδιάμεσο οι λογαριασμοί email τους παίρνουν φωτιά. Συζητήσαμε μαζί τους για το ελληνικό αφήγημα στην Ελλάδα και την πορεία του από το περιθώριο στην αναγνώριση, για τις εκδόσεις βίπερ και τους εκδότες που υποστηρίζουν σήμερα το αστυνομικό με σειρές και προσεγμένες εκδόσεις, για το νουάρ, για τις γυναίκες και την αστυνομική λογοτεχνία, για το παιδικό αστυνομικό αφήγημα. Εχει ο καθένας τη δική του άποψη, αλλά τα βρίσκουν. Ανάμεσά τους υπάρχει σεβασμός και αναγνώριση άτυπων ιδιοτήτων: Ο Φίλιππος Φιλίππου είναι ο ιστορικός και ο βιβλιογράφος της ομάδας, ο Νεοκλής Γαλανόπουλος ο νομικός σύμβουλος, ο Ανδρέας Μιχαηλίδης ο σχεδιαστής της ιστοσελίδας της λέσχης (www. crimefictionclubgr.wordpress. com).
Πηγή: Το Βήμα